Trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được tích hợp vào dạy học tiếng Anh như một ngoại ngữ (EFL), làm thay đổi cách giáo viên xây dựng bài giảng, thiết kế học liệu và cung cấp phản hồi cho người học. Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào việc ứng dụng AI, năng lực sử dụng và thái độ của giáo viên, trong khi ảnh hưởng của dạy học có sự hỗ trợ của AI đến động lực của giáo viên trong thực tiễn lớp học vẫn chưa được làm rõ. Nghiên cứu định tính này tiếp cận vấn đề dưới góc nhìn của Thuyết Tự quyết (Self-Determination Theory), xem xét ba nhu cầu tâm lý cơ bản gồm tính tự chủ, năng lực và sự gắn kết thông qua phỏng vấn, quan sát lớp học, phản tư sau giờ dạy và nhật ký phản tư của tám giáo viên EFL tại Việt Nam có sử dụng AI trong giảng dạy. Kết quả cho thấy AI vừa hỗ trợ vừa đặt ra thách thức đối với giáo viên khi mở rộng các lựa chọn sư phạm, nâng cao cảm nhận về năng lực thông qua hỗ trợ chuẩn bị bài và phản hồi, đồng thời ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định và đôi khi làm suy giảm cảm nhận về tiếng nói cá nhân cũng như sự hiện diện trực tiếp của giáo viên trong lớp học. Nghiên cứu cho rằng AI không chỉ là một công cụ hỗ trợ giảng dạy mà còn là một tác nhân trung gian tác động đến động lực, góp phần định hình lại năng lực chủ thể nghề nghiệp, sự tự tin và sự kết nối của giáo viên trong các lớp học EFL.
Dữ liệu được thu thập thông qua phỏng vấn bán cấu trúc, quan sát lớp học, ghi âm các phản tư sau giờ dạy và nhật ký phản tư của tám giáo viên EFL tại Việt Nam đã tích hợp các công cụ AI vào giảng dạy. Kết quả cho thấy AI vừa đóng vai trò hỗ trợ vừa là nguồn gây căng thẳng. AI mở rộng các lựa chọn sư phạm và giảm áp lực trong khâu chuẩn bị, nhưng đồng thời cũng định hướng một cách tinh vi quá trình ra quyết định của giáo viên. AI nâng cao cảm nhận về năng lực của giáo viên thông qua hỗ trợ chuẩn bị và phản hồi, song năng lực này vẫn phụ thuộc vào việc đánh giá phê phán và điều chỉnh các đầu ra của AI. AI cũng tái cấu trúc sự gắn kết bằng cách giúp giáo viên phản hồi linh hoạt hơn với người học, nhưng đôi khi lại làm suy giảm cảm nhận về “tiếng nói cá nhân” và tính trực tiếp của giáo viên trong lớp học.

Nghiên cứu lập luận rằng AI không nên chỉ được xem như một công cụ giảng dạy, mà còn là một yếu tố trung gian về động lực, góp phần tái định hình năng lực hành động nghề nghiệp, sự tự tin và mức độ kết nối của giáo viên trong lớp học EFL.