Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo là một trong ba năng lực chung cốt lõi được quy định trong Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể năm 2018, phản ánh khả năng xác định và phân tích vấn đề, đề xuất các giải pháp khả thi, hình thành ý tưởng mới và phát triển tư duy độc lập. Nhằm nhận diện thực trạng nghiên cứu về năng lực này trong giáo dục phổ thông Việt Nam, bài viết tiến hành đánh giá có hệ thống theo quy trình PRISMA, phân tích 35 công bố khoa học trong giai đoạn 2018-2025. Các bài báo được xem xét theo các tiêu chí gồm: thời gian công bố, cấp học, môn học, lĩnh vực nghiên cứu, phương pháp luận và từ khóa chính. Kết quả cho thấy số lượng công bố tăng dần qua các năm, tập trung chủ yếu ở cấp trung học phổ thông và các môn thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên. Phần lớn các nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích tài liệu và thiết kế sư phạm, trong khi các phương pháp thực nghiệm, điều tra và tham vấn chuyên gia còn hạn chế. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất sáu định hướng nghiên cứu nhằm mở rộng phạm vi nghiên cứu, nâng cao chuẩn mực phương pháp luận và thúc đẩy đổi mới giáo dục trong đánh giá năng lực này.